Natuurlijk hebben we ze aangeraden om klein te beginnen en stapje voor stapje verder te gaan op onze Road to Empowerment, maar we hebben er ook alle vertrouwen in dat er een echte organisatie zal ontstaan uit hun ambities. Zeker omdat ook de Nederlandse deelnemers heel enthousiast zijn om op afstand verder te helpen bij het opzetten van dit vervolg-project! Casper heeft ons al allemaal gevraagd om de datum van vandaag te onthouden, zodat we over een aantal jaar de geboorte-dag van de eerste Ethiopian Students Association kunnen vieren!

We zijn meteen aan de slag gegaan en hebben gesproken met de heer van de Nederlandse ambassade die we al eerder hadden ontmoet. We waren aangenaam verrast door zijn bereidheid om ons te helpen bij onze plannen. Waar de scholieren vorige keer nog twijfels hadden over zijn betrokkenheid, heeft hij die twijfels vandaag geheel weg genomen! We mogen een fonds-aanvraag doen bij de ambassade en hij zal het idee van het Ethiopische scholierennetwerk ook diplomatiek ondersteunen. Een betere uitkomst van ons gesprek hadden we niet durven wensen. We kunnen dus met een tevreden gevoel en een hoofd vol nieuwe plannen straks in het vliegtuig stappen!

Het afscheid zal iedereen moeilijk vallen want we hebben een mooie tijd beleefd hier. Maar het is ook fijn om weer naar huis terug te keren en te weten dat onze reis hier niet eindigt, maar dat we met alle ervaringen die we hebben opgedaan samen verder zullen werken voor onze eigen toekomst en die van alle Ethiopische scholieren.

Morgen landen we om 10.35 op Schiphol en kunnen alle Nederlandse deelnemers hun ouders weer omhelzen. Hopelijk zullen ze net als wij terugkijken op een geslaagde reis.

En wij? Wij zijn nog lang niet uitgeschreven. Er zijn nog zoveel verhalen te vertellen. Over het bezoek dat we brachten aan de oom van Girma, over de radio-docu die we hebben gemaakt en de ruzie over de huur van de studio, en…. Die verhalen zullen we in de komende tijd zeker nog posten op deze blog. Voorlopig zijn jullie dus nog niet van ons af!

Femke

Lonneke heeft een levendig stukje geschreven vanuit haar eigen ervaringen, met specifieke voorbeelden waaruit ze algemene conclusies trekt over het gedrag van ‘de Ethiopiër’. Uit haar stukje spreekt beurtelings haar persoonlijke verbazing, soms vreugde en soms frustratie. Tesfaye heeft een veel feitelijker verslag geschreven over onze reis in zijn geheel, inclusief een opsomming van alle activiteiten en de verschillen tussen de Nederlandse en Ethiopische leerlingenraden. Zijn stukje staat vol complimenten aan het adres van het project en vol positieve bevindingen. Ons project draait nu eenmaal om student councils, dus vindt hij het veel relevanter om daar over te schrijven dan over zijn eigen ervaringen van cultuur-verschillen. We zijn toch immers samen op reis om te leren? Bovendien maakt hij graag gebruik van de gelegenheid om een goed visite-kaartje van zichzelf af te leveren en er is geen haar op zijn hoofd die er aan denkt om te zeggen dat hij die Nederlanders soms ook wel eens rare snuiters vindt (wat hij ongetwijfeld wel eens zal denken).

In Tesfayes stukje zien we de extreme beleefdheid terug die we hier steeds tegen komen in Ethiopië. Ook zien we dat kritische zelfreflectie, zoals Lonneke al terecht opmerkte, niet vanzelfsprekend is voor Ethiopiërs. In de workshops hebben we al gezien dat de Ethiopische studenten liever eerst alle positieve dingen benoemen over hun school en hun eigen werk, voordat ze, heel voorzichtig, vertellen wat er fout gaat. Bovendien is het voor Ethiopiërs helemaal niet gebruikelijk om de wereld vanuit een individualistisch oogpunt te beschouwen en je eigen wensen of beleving centraal te stellen. Al onze Ethiopische vrienden zeggen wel dat ze hard werken voor hun eigen toekomst, maar uiteindelijk werken ze vooral voor hun omgeving. We horen ze bijvoorbeeld vaak zeggen dat ze in de student council zitten omdat ze een voorbeeld willen zijn voor anderen, zodat hun familie, hun docenten en hun vrienden trots op ze kunnen zijn.

Dingen doen puur en alleen voor je eigen lol, klagen over iets wat jou persoonlijk niet aan staat, of zomaar je eigen mening geven, dat zijn allemaal zaken die voor Nederlanders vanzelfsprekend zijn maar voor Ethiopiërs helemaal niet. De Ethiopische deelnemers kijken soms heel verbaasd als de Nederlanders aankomen met weer een ander persoonlijk wensen- of klachtenlijstje wat betreft souvenirs, het eten of het tijdstip om de wekker te zetten . Zomaar zeggen wat je wilt of denkt is hier lang niet zo gebruikelijk als bij ons. De Ethiopische scholieren knijpen er soms liever stiekem tussen uit dan tegen de begeleiding te zeggen dat ze geen zin hebben in een workshop, terwijl de Nederlandse jongeren in zo’n geval gewoon hardop zitten te zuchten en steunen. De jongeren uit beide landen hebben zo hun eigen gebruiksaanwijzing!

Femke

—————————————————————-

Cultuurverschillen

I’m Tesfaye Mengistu from Ethiopia. I’m a grade twelve natural science student. I have been a member of the student council for three years. I’m also participating in different clubs like the science and technology club, the civics club and the minimedia club, but I’m really interested and surprised with the student council. Today I can’t say any more about myself, I’m very interested to say an experience I shared with the members of student councils in the Netherlands.
The Dutch students arrived august 10th in Addis Abeba and joined with us August 11th. Really before they arrived here in Addis I wouldn’t expect this much new things but I’m very surprised. The Dutch students shared with us many things like their own culture, life of people, the education system, all about the role of their on student councils and so on…

When I compared their student council with my council I found some difference. For example, they try to make some party to make their fellow students happy, but I’m always looking for the problems of students. We don’t have any budget for our council, but they have. In my school the student council is very popular because the members of the student councils have been elected democratically by an election process.

When I compare the Netherlands culture to the Ethiopian culture we are completely different because Ethiopia is a multicultural country but in the Netherlands there are no more nations. The Dutch students are very surprised and happy by the difference of many cultures in Ethiopia. They are very active and intelligent students. They can say what they want to say.
I have a long journey with them but really not long because they were talking to me every time. They ask me what they want to know and we talk all the time with each other. The journey was not boring. After we arrived in Awassa we were having workshops. From these workshops I learned a new idea about quality of education, conducting meetings, negotiations, PR, teamwork, organizing, debating, leadership and so on. That may make me successful later in my life. Even when I join to university I don’t want to miss student councils, so I try all my best to join to the university student council. Really I would feel privileged when I was the representative of thousands of students. I would like to say great thanks to Femke and Niels which is the organizers of this activity. I wish you prosperity and a long life.

Tesfaye

—————————————————————-

De Ethiopiër.

Wij Nederlanders hebben zo onze eigenaardigheden, zo zouden wij gierig zijn, betweterig en kunnen we niet tegen ons verlies bij het voetbal. Ook onze Ethiopische vrienden hebben typische eigenschappen. Voor een aantal zijn wij van te voren al gewaarschuwd; zo zijn Ethiopiërs erg trots op hun land en haar tradities. Ook de omgangsvormen en dan vooral die tussen mannen zijn anders dan we gewend zijn. Wanneer je als man in Ethiopië bent moet je niet raar opkijken als een vriend ineens je hand vastpakt of een arm om je heen slaat, die vriend is niet homo maar dat is hier normaal.

Tradities zijn hier heel belangrijk, de koffieceremonie waarbij een vrouw op traditionele wijze drie kopjes koffie bereidt voor de gasten is al eeuwen oud maar nog steeds in gebruik. Zoals een van onze Ethiopische vrienden zei: als een vrouw goede koffie kan bereiden is ze een goede vrouw.

Behalve ontzettend trots op de tradities zijn ze ook ontzettend gastvrij; Mee eten? Kan altijd; als jij nog op je eten zit te wachten en een ander al heeft wordt je altijd uitgenodigd om mee te eten, dat je vervolgens gevoerd wordt moet je dan maar even voor lief nemen. Dat is namelijk een teken van vriendschap. Nu had ik het over een restaurant maar zelfs op andere plaatsen. Zo stond ik een keer op het balkon van mijn hotelkamer te kijken hoe een aantal vrouwen aan het koken was, injera maar ook specerijen. Ving er een mijn blik op. Meteen werd ik door middel van gebaren uitgenodigd om iets te komen proeven. Moet je bedenken, die mensen hebben bijna niets maar nodigen wel iemand anders uit voor het eten. Wel eens in Nederland een zwerver vijftig cent gegeven? Meestal kijken ze je beledigd aan of je niet meer had kunnen geven.

Hier gaat dat zo anders, hier zie je vooral vaak mensen die zelf niet zoveel hebben geld geven aan bedelaars. Vooraf zijn we ook gewaarschuwd dat Ethiopiërs niet zo heel open praten over gevoelige onderwerpen. Uiteindelijk viel dit best mee, waarschijnlijk doordat we met jongeren op reis zijn. Met de meiden van onze groep kun je bijvoorbeeld vrij open praten over de verschillen die zij merken tussen man en vrouw. Maar als je dingen over hen zelf vraagt blijft de trots een rol spelen. Kritische zelfreflectie wat wij met de paplepel ingegoten krijgen kost hen heel veel moeite. Als je een Ethiopiër vraagt wat een slechte eigenschap van hem of haar is krijg je in eerste instantie te horen: helemaal niets. Het kost heel veel moeite om er toch iets uit te krijgen.

Roken is hier ook een geval apart, dacht je het als roker moeilijk te hebben in Nederland vanwege het rookverbod. Think again, hier mag je in heel veel horeca gelegenheden wel roken maar je wordt door de bevolking zowat het restaurant uitgekeken. Zeker ik als meisje, dat is hier ongehoord. Er wordt hier ook in de kerk gepreekt dat roken slecht voor je is. Echter, een van de Ethiopiërs die roken echt vreselijk vind, ging toch met mij mee sigaretten halen zodat ik niet afgezet werd. Dat bedoel ik met gastvrijheid.

Ik heb hier ook nog nooit mijn eigen koffer gedragen, voordat ik de kans krijg hem op te tillen wordt hij al uit mijn handen gehaald door een van onze mannelijke Ethiopische vrienden. Dat is toch veel te zwaar voor mij zeggen ze dan. Als ik dan vraag of dat voor hen niet zo is. “Jawel het is wel zwaar maar dat is niet erg” Die hoffelijkheid hier zonder bij bedoelingen daar kunnen de meeste mannen in Nederland nog wat van leren.

Lonneke Vuur

Op dit incident na verliep de reis rustig. We reden door een prachtig groen berglandschap en door de traditionele hutjes beseften we ons dat dit landschap er waarschijnlijk al honderden jaren hetzelfde uit ziet.

Een dagje in de bus deed de deelnemers eigenlijk wel goed, want we hebben hard gewerkt de afgelopen dagen. Er stonden veel workshops op het programma, en we hebben een dag gewandeld buiten Awassa om het echte Ethiopische platteland te leren kennen. Het was een heftige ervaring voor zowel de Nederlanders als de Ethiopische stadskinderen om bij een eenvoudige vrouw in haar hutje uitgenodigd te worden en een meisje van rond de veertien te ontmoeten die haar baby de borst gaf.

Bijna iedereen is deze week wel een dagje ziek geweest, maar we zijn nu allemaal weer fit voor ons laatste avontuur hier in Jimma. Niet onvermeld mag blijven dat Tobias en Stefan als enige van de Nederlanders de hele tijd op de been zijn gebleven. Hulde!

Gisteren hebben we de serie workshops in Awassa afgesloten met een zelf-georganiseerde activiteit op de school waar we te gast waren. De deelnemers hadden unaniem gekozen voor een “Dutch-Ethio game-day” inclusief banaan-happen en alternatief zaklopen met de benen aan elkaar gebonden. Het idee was om iets te organiseren waarbij culturele uitwisseling centraal stond, en om te laten zien dat je best een leuke dag op school kunt organiseren zonder geld uit te geven. Om ook het educatieve element van ons project niet te vergeten, werd er gedebatteerd over de stellingen ‘Een vriendje tijdens je middelbare schooltijd zorgt voor slechte cijfers’ en ‘Geld is belangrijker dan kennis’. Ook werden er posters ontworpen voor de leerlingenraad.

Het zag er ’s ochtends nog zorgelijk uit met onze slotactiviteit. Het dansgroepje had er geen zin in omdat er geen cd-speler en speakers waren, een paar deelnemers zaten te niksen omdat ze vonden dat hun taak er al op zat, Casper en Tesfai kibbelden over de vraag wie er nu achter water aan zou gaan voor het sinaasappel-vissen en ons general management, bestaande uit Jegol en Roeland, werd langzaam overspannen. Maar zoals dat meestal gaat bij het organiseren van een activiteit met een grote groep, kwam na de lunch alles toch nog op het nippertje op zijn pootjes terecht. Onze spelletjes-dag trok heel wat bekijks en de leden van de leerlingenraad van verschillende lokale scholen deden actief mee. Twee stoere jongens wonnen de peper-eet competitie ondanks de dappere poging van ons Nederlandse duo Lonneke en Tobias. We konden ’s avonds tevreden terugkijken op een geslaagde middag, maar natuurlijk waren er ook genoeg puntjes voor de evaluatie. De samenwerking verliep niet altijd even soepel, waardoor sommigen zaten te lummelen, terwijl anderen in de stress raakten. Ook werd niet alles aan het general management doorgegeven, waardoor er uiteindelijk een kilo groene pepers te veel was gekocht. Helaas konden we die tijdens de busreis vandaag niet gebruiken als tussendoortje… En de opzet, het organiseren van een leuke dag zonder geld uit te geven was ook niet helemaal geslaagd: Tesfaye en Girma hebben speakers gehuurd om de dansgroep tegemoet te komen. Maar de kosten vielen mee, en de onderhandelings-skills die we tijdens de workshop over fondsenwerven hebben geoefend kwamen wel degelijk van pas om andere gratis materialen te regelen bij het hotel en het restaurant waar we lunchten.

Nu liggen de Nederlandse deelnemers in het zwembad hier in Jimma om zich op te laden voor de volgende opdracht waar we morgen aan beginnen: Het maken van onze eigen radiodocumentaire!

En ik? Ik zit op het terras naar ze te kijken met een koud drankje. Voor vertrek maakte ik me zorgen over de vermoeienissen die ik zou moeten doorstaan als begeleider van twintig tieners. Ondanks regelmatig gezeur over het eten, de w.c.’s, de wandelingen en de kakkerlakken, blijken die reuze mee te vallen. Ik heb zowaar regelmatig een echt vakantie-gevoel! Voor de zekerheid klop ik toch maar even af op mijn plastic terras-tafeltje. We hebben immers nog een week te gaan!

Femke

Hoewel de Ethiopische regering de afgelopen tien jaar meer vrouwvriendelijke wetten heeft doorgevoerd, is de praktijk nog steeds weerbarstig. Op het platteland is besnijdenis van meisjes nog steeds zeer gebruikelijk, net als vroege uithuwelijking. Het is zelfs zo dat een groot deel van de huwelijken begint met de ontvoering en verkrachting van een jong meisje, om het betalen van een bruidsschat te ontlopen. Verder gaan er nog steeds minder meisjes naar school dan jongens, wordt het merendeel van het agrarische werk en al het huishoudelijke werk door vrouwen en meisjes uitgevoerd, en zijn medische voorziening rondom zwangerschap en geboorte vaak afwezig waardoor veel vrouwen in het kraambed overlijden.

Om de deelnemers van ons project meer inzicht te geven in de strijd die Ethiopische vrouwen dagelijks moeten voeren om eerlijke behandeling en gelijke rechten, hebben we op vrijdag 14 Augustus een bezoek gebracht aan de Addis Abeba Women’s Association. Dit is een vereniging met meer dan 10,000 leden, waaronder 3,000 mannen, die opkomt voor de rechten van vrouwen in Addis Abeba. Hun werkzaamheden bestaan onder andere uit het verstrekken van beurzen voor meisjes die goed presteren op school maar te arm zijn om het schoolgeld te betalen, vrouwen helpen om kleine bedrijfjes op te zetten, trainingen geven over vrouwenrechten aan vrouwen en mannen die vervolgens hun omgeving bewuster maken, en het ondersteunen van girls’ clubs op middelbare scholen. Hun inkomsten komen voor een groot deel uit lidmaatschapsgeld, dat momenteel het bescheiden bedrag van 3 Birr (20 eurocent) per jaar bedraagt.

Het bezoek verliep in het begin wat stroef. De enige die ons een beetje te woord stond was nota bene het enige mannelijke staflid, terwijl de twee vrouwelijke stafleden nogal apathisch voor zich uit keken. Echt veel strijdbaarheid viel er in ieder geval niet te bespeuren. De discussie bleef beperkt tot het oplepelen van feitelijke informatie over de structuur en geschiedenis van de organisatie, terwijl wij juist meer geïnteresseerd waren in inhoudelijke gender kwesties. Gelukkig bleef onze groep jongeren kritische vragen stellen. Met name Maxime en Jegol toonden hun sterke betrokkenheid voor vrouwenemancipatie door zelf met ideeën en suggesties te komen voor de vereniging. De discussie verbeterde nog verder toen een nieuw vrouwelijk staflid zich bij ons voegde die wel betrokken leek en honderduit praatte over inhoudelijke zaken zoals meisjes die aangerand worden op weg naar school. Maxime sprong op dit moment in met een vurig betoog voor het geven van zelfverdedigingslessen aan meisjes. Zelf heeft ze ook een dergelijke training gevolgd, en volgens haar is het een kwestie van een paar simpele lessen die helemaal niet veel hoeven te kosten. Jegol wou graag weten wat zij kon doen voor de Women’s Association, en ook vroeg ze hen om haar girls’ club bij te staan. Ze was duidelijk verontwaardigd over het feit dat veel mannen hier nog steeds vrouwen als minderwaardig beschouwen, en onderwijs voor meisjes nog steeds geen prioriteit heeft. Maxime viel haar bij door te stellen dat we allemaal moeten samenwerken en het feminisme breed moeten uitdragen om emancipatie te bereiken.

Wij konden ons uiteindelijk niet aan de indruk onttrekken dat deze twee jonge meiden een grotere aanwinst zijn voor de vrouwenemancipatie dan de ingeslapen stafleden van de Women’s Association. Desalniettemin waren ze erg blij met ons bezoek en de input van de jongeren, en werd er uitgebreid omhelst en contactgegevens uitgewisseld bij het afscheid.

Afgelopen week hebben we door middel van interactie tussen de geselecteerde 10 Nederlandse en 10 Ethiopische leden van leerlingenraden, evenals door onze gesprekken met leraren en schoolbestuurders, een aardig beeld gekregen van wat zoal de problemen zijn op dit gebied in Ethiopië, en wat de verschillen en overeenkomsten zijn met de Nederlandse situatie.

Ten eerste is het belangrijk om zich te realiseren hoe anders er in Ethiopië tegen de begrippen participatie en inspraak wordt aangekeken. Van oudsher zijn de bestuurlijke systemen in Ethiopië sterk hiërarchisch opgesteld. Er wordt met harde hand bestuurd, of het nou om een gemeente, een vereniging of een school gaat. Bij de leiders heerst dan ook de opvatting dat participatie van onderaf per definitie gevaarlijk is. Op school geldt dit met name bij leraren en bestuurders van de oudere generatie. Dit hebben we bijvoorbeeld gemerkt in een gesprek met de voorzitter van de Ethiopian Teachers’ Association (de Ethiopische lerarenvereniging). Hij had het over het gevaar van revolutionaire ideeën bij leerlingen, en het feit dat leraren zich zorgen maakten of ze de leerlingen van tegenwoordig, met al hun moderne opvattingen, nog wel onder de duim kunnen houden. Dit toont tevens aan hoezeer er een politieke connotatie kleeft aan de georganiseerde belangenvertegenwoordiging van leerlingen. Dit stamt naar alle waarschijnlijkheid nog uit de jaren 60 tot 80 toen studentenorganisaties een grote rol speelden in het voeren van oppositie tegen keizer Haile Selassie en later het communistische/militaire Dergue regime. En alhoewel de huidige regering pretendeert er democratischere idealen op na te houden dan de vorige regimes, ondervindt men hier op allerlei manieren nog steeds hetzelfde hiërarchische en repressieve systeem van oudsher.

Een van de dingen die de Ethiopische leerlingen ons tijdens de workshops van de afgelopen dagen hebben laten weten is de strijd die hun leerlingenraden moeten voeren om gerespecteerd en begrepen te worden door de leraren, het schoolbestuur, hun medeleerlingen, en hun ouders. Verschillende keren hebben we bijvoorbeeld gehoord dat hun rector de leerlingenraad niet accepteert als een legitiem orgaan, en soms zelfs weigert hen überhaupt te woord te staan. En dat terwijl de 10 Nederlandse leerlingen veelal rapporteren een prettige verstandhouding met hun rector te hebben. Ook medeleerlingen in Ethiopië begrijpen vaak niet dat de rol van de leerlingenraad is om hun belangen te vertegenwoordigen, en wantrouwen in sommige gevallen zelfs de leden van de raad. In het geval van ouders hebben we vaak te horen gekregen dat de leerlingen veel moeite moesten doen om hun ouders te overtuigen van het nut van deelname aan de leerlingenraad. Sommige ouders zijn bang dat de schoolresultaten van hun kinderen eronder zullen lijden, of dat ze (vanwege de hachelijke positie van de raad binnen de school) in de problemen zullen raken.

Een bijzonder zorgelijk fenomeen wat hier op veel scholen voorkomt, is de manier waarop de leerlingenraad door het schoolbestuur wordt ingezet om medeleerlingen onder de duim te houden en zelfs te straffen. Zo hebben veel raden hier een zogenaamde ‘disciplinary committee’ die de bevoegdheid heeft om ofwel te adviseren bij het uitdelen van straffen, ofwel zelf hun medeleerlingen te bestraffen. Duidelijk mag zijn dat dit het fundamentele idee van de raad als orgaan dat zijn medeleerlingen vertegenwoordigt en voor hun belangen opkomt grondig ondermijnt, en het vertrouwen van medeleerlingen in de raad wegneemt.

Echter willen we hiermee niet suggereren dat leerlingenraden in Ethiopië in het geheel niet functioneren en de Nederlandse raden wel. We hebben wel degelijk ook succesverhalen gehoord van sommige Ethiopische deelnemers over wat hun raad bereikt heeft. Zo vertelde Nuhamin bijvoorbeeld hoe zij als raadslid ervoor gezorgd heeft dat de bibliotheek van haar school ‘s avonds en in het weekend toegankelijk werd gemaakt voor leerlingen. En meerdere van onze deelnemers hebben zich als raadslid succesvol ingezet voor betere wc’s en andere basisfaciliteiten. Onder de Nederlandse deelnemers zien we juist dat de raden zich bezig houden met minder fundamentele zaken zoals feesten organiseren. Nu is dat op zich niet per se een probleem als je het opvat als teken dat in Nederland alle fundamentele rechten al verworven zijn. Echter moeten de raden natuurlijk hun primaire rol als belangenvertegenwoordigingsorgaan niet uit het oog verliezen. Wellicht zijn we wat dat betreft in NL sowieso wat laks geworden als het op verworven rechten aankomt. Dit uit zich o.a. in het feit dat sommige van de mederaadsleden van onze Nederlandse deelnemers zich niet werkelijk interesseren voor de raad en weinig betrokken zijn. Wat dat betreft zouden de Nederlandse leerlingenraden nog veel kunnen leren van hun Ethiopische raadsgenoten als het aankomt op betrokkenheid en inzet.

Kortom, er is ons de afgelopen week al veel duidelijk geworden over de verschillen en overeenkomsten tussen leerlingenvertegenwoordiging in Nederland en Ethiopië. Hopelijk vormt dit project voor beide groepen een nuttige kans om van elkaar te leren en nieuwe ideeën op te doen, en die ideeën vervolgens weer onder een breder publiek van medeleerlingen te verspreiden.

Ik wil niet speculeren over de mogelijke redenen de camera buiten het land te houden, ik wil eerder simpelweg aangeven dat mijn ongeloof, irritatie, moedeloosheid, onbegrip en fascinatie voor de zoektocht naar mijn videocamera wellicht onredelijker is dan je wellicht zou verwachten.

De moraal van mijn verhaal is niet zozeer dat Ethiopië een repressief land is, of dat ze alle videocamera’s uit angst voor politieke documentaires buiten het land willen houden, of dat ze geld aan me willen verdienen, of dat ze met buitenlanders anders omgaan dan met Ethiopiërs, of dat het helpt als buitenlanders een Ethiopische vriend in de buurt te hebben, of dat ze redenen tot werkverschaffing zoeken, of bureaucratisch zijn. De moraal is eerder dat ik bij aankomst op het vliegveld vanwege een videocamera en de wil een documentaire te maken direct zelf de Ethiopiërs heb willen omkopen, dat ik ze heb verteld dat ik op vakantie ben wat ik niet ben, dat ik gewoon wat vrienden ga filmen wat niet zo is, dat ik tegen ze heb geschreeuwd terwijl ze allemaal heel lief zijn, dat mijn camera een simpele camera is wat ook weer niet helemaal zo is, dat ik de film niet op TV ga laten zien terwijl ik dat wel wil.

Ik ben reeds bij aankomst in Ethiopië zo politiek bewust, achterdochtig en berekenend geweest als de meest berekenende en politieke Ethiopiër zijn kan. Ben ik dit omdat ik geloof dat ik dit armoedige land kan helpen met het maken van een film over leerlingen-participatie? Ik weet het niet. Maar het accepteren en omarmen van corruptie is verschrikkelijk makkelijk, wat voor doel je ook voor ogen hebt.

Er is veel verbeterd op de school van Tesfaye. Er is een grote computerzaal voor ICT-lessen, de leerlingenraad heeft een mooi eigen kantoortje en alle lokalen zijn voorzien van chique plasma-tv’s. En misschien nog wel het belangrijkste: er is een nieuwe, jonge schooldirecteur die leerlingenparticipatie belangrijk vindt en regelmatig overlegt met Tesfaye en zijn collega’s van de leerlingenraad. Ze laten ons vol trots een video zien van de culturele feestdag die ze vorig jaar op school organiseerden om alle verschillende culturen van Ethiopië in het zonnetje te zetten. Toch werkt lang niet alles even goed. De plasma-tv’s zijn super, maar ze worden gebruikt tijdens de scheikunde les om filmpjes van proefjes te vertonen, omdat er geen materialen zijn om de leerlingen zelf de proefjes te laten doen. Bovendien zijn de tv’s aangesloten op een nationale uitzending van lessen. Als de stroom uitvalt, wat heel regelmatig gebeurt, gaat het nationale schema gewoon verder, en moeten de leerlingen dus een les overslaan die niet meer ingehaald kan worden. Leren van de tv is dus ook niet alles!

Aan het einde van het schoolbezoek maken we kennis met de mini-media, een soort campus-radio die door leerlingen verzorgd wordt. Tijdens de pauzes maken de scholieren zelf inhoudelijke programma’s of laten ze muziek horen via de loudspeakers op het campus-terrein. Al onze jongeren wringen zich in het kleine hokje om met elkaar te dansen op Ethiopische muziek. Maxime en Lonneke blijken een super talent te hebben! Het duurt lang voordat iedereen met bezwete hoofden en een grote glimlach weer uit de studio komt.

Zondag 16 augustus:
We vertrekken vandaag met z’n allen naar Awasa. De Ethiopische schooldirecteur die als ‘controleur’ namens de Ethiopian Teachers Association met ons mee zou reizen blijkt zoek te zijn. Na wat heen en weer bellen komen we er achter dat deze meneer ontevreden is omdat we hem niet willen betalen voor zijn aanwezigheid. Belachelijk, want hij heeft in de paar dagen dat we hem hebben gezien geen enkele interesse getoond voor ons project en zich alleen autoritair opgesteld tijdens de workshops, zoals ik in het vorige blog-bericht al vertelde. Wij zijn hem liever kwijt dan rijk en vertrekken uiteindelijk opgelucht zonder hem. We maken een tussen-stop bij het Langano-meer, een prachtig rood meer waar het veilig is om te zwemmen, ook voor buitenlanders met een kwetsbaar gestel. Onze Ethiopische jongeren hebben nog nooit gezwommen maar na een half uurtje ligt iedereen in het water en geven de Nederlanders zwemles. Jegol, een van de Ethiopische dames, is als eerste in haar bh het water in gesprongen. Wij stonden er van te kijken, want zo’n actie is helemaal niet vanzelfsprekend voor de streng-opgevoede Ethiopische meiden. De Ethiopiërs vinden het allemaal geweldig en de verlegen Martha die bijna nooit wat zegt blijkt een enorme durf te hebben in het water. Ze komt als eerste een beetje vooruit op haar buik. Ik ben heel trots op haar! De Ethiopiërs kijken hun ogen uit als Casper, Roos, Lonneke en Carlijn op elkaars schouders klimmen om met elkaar te worstelen in het water. Best leuk dat de Nederlanders nu even de experts kunnen zijn in dit land waar alles zo anders is dan we gewend zijn.
Later in de bus vallen we aan op het gigantische brood dat de vrouw van Teddy voor ons heeft gebakken. We kunnen er met zijn vijfentwintigen makkelijk van eten.

Maandag 17 augustus:
Britt, onze expert van het LAKS, geeft vandaag haar eerste workshop. Ze is pas zeventien, maar ze staat voor de klas alsof ze nooit anders heeft gedaan. De Ethiopiers zijn onder de indruk van de geschiedenis van het LAKS. Ze vragen ons of wij ze willen helpen om ook zo’n landelijke organisatie op te zetten. Het idee dat je als jongere gewoon met de minister van onderwijs kan overleggen over wat jij belangrijk vindt, is voor hen bijna ongelofelijk. Britt legt hen uit dat dat ook in Nederland niet zomaar van de ene op de andere dag zo is gekomen. Ze vertelt dat je klein moet beginnen en een goede timing moet hebben voor een dergelijke organisatie. Deze twee adviezen zijn zeker in Ethiopische context erg belangrijk, want de regering moet zo’n jongerenorganisatie natuurlijk wel serieus willen nemen. Voordat dat hier gaat lukken, moet er nog veel veranderen denk ik.

Na de uitleg van Britt bespreken de jongeren in kleine groepjes de problemen en successen van hun leerlingenraad. Verrassend genoeg blijken er best veel overeenkomsten te zijn in beide landen. Zowel in Nederland als in Ethiopië worden de leerlingenraden niet altijd even serieus genomen door de leraren. Maar ook de leerlingen weten soms niet precies wat de leerlingenraad allemaal doet. In Ethiopië is het zelfs zo dat leerlingen soms nogal achterdochtig zijn, omdat ze denken dat de leerlingenraad een verlengstuk van de schoolleiding is om hen onder de duim te houden, of omdat ze de leerlingenraad met een politieke partij associëren. Hoe je werkt aan PR en het betrekken van je achterban, is een issue dat we dus zeker nog moeten bespreken.
Verder hebben de leerlingenraden in Ethiopië een groter geld-gebrek dan in Nederland en moeten ze vaak hele basale zaken oplossen op school. Jegol is er trots op dat je dankzij haar raad nu naar huis mag als je ziek bent tijdens de lesuren, en Naomi vertelt dat ze aan het lobbyen is voor het aanleggen van nieuwe w.c.’s. We zien verder dat in de Nederlandse leerlingenraden vaak niet iedereen weet wat zijn of haar taak is en dat niet alle leden even gemotiveerd zijn. Sommige leerlingen willen gewoon mee doen om lessen te mogen missen, zegt Lonneke.
Ik ben blij te zien dat de jongeren nu echt dingen van elkaar beginnen te leren en dat ze goed en kritisch nadenken over hoe de dingen gaan op hun eigen school. Ook de Ethiopiërs beginnen steeds kritischer naar zichzelf te kijken. Wij krijgen zulke zelf-reflectie met de paplepel ingegoten, maar hier zijn mensen toch vooral gewend om een mooi plaatje voor te houden om jezelf zo goed mogelijk te presenteren.

We hebben ook nog een discussie over het uitreiken van prijzen aan de leerlingen met de beste cijfers. Dat is op de school van Ayelkebet heel gebruikelijk. Hij denkt dat leerlingen zo gemotiveerd worden om goed te werken en dat degenen die de prijs winnen een voorbeeld kunnen zijn voor anderen. Roos vindt dit best een goed idee. Zij vindt het jammer dat het in Nederland eigenlijk helemaal niet uitmaakt of je hoge cijfers haalt of niet. Carlijn is het niet met hen eens, zij vindt dat je ook waardering moet krijgen als je gewoon je best doet, maar misschien niet altijd hoge cijfers haalt.

De volgende update volgt snel, als de stroom het ons toestaat! We zijn er inmiddels al aan gewend dat je veel geduld moet hebben in Ethiopië…. Hopelijk zullen onze lezers dat ook begrijpen!

Femke

Zondagavond 10 augustus. Na een lange reis komen we eindelijk aan op het vliegveld van Addis. We hebben een uur vertraging gehad, dus het is inmiddels een uur ’s nachts.

We maken grapjes over de douane die vast moeilijk zal doen over de pakken ‘poeder’ (pannekoeken-meel) die Roeland heeft meegenomen. En wat zullen ze van zijn houten klompen zeggen? In eerste instantie verloopt alles vlekkeloos, Roeland komt met poeder en al zonder problemen door de poortjes. Maar het gaat mis als Niels aan de beurt is en de douaniers zijn camera-tas openmaken. Die camera mag het land niet in meneer, is de boodschap. Het blijkt dat er verscherpte regels zijn van het ministerie van informatie. Camera’s mogen niet zomaar mee, uit angst dat er ongewenste informatie over Ethiopië verspreid zal worden. Maar dat is natuurlijk niet wat de douaniers ons vertellen. We moeten de camera afgeven bij een slecht bewaakt hok met andere spullen en kunnen hem pas terug krijgen met een brief van het ministerie. We maken ons zorgen over de gloednieuwe en dure camera van Niels. Die kunnen we hier toch niet zomaar achterlaten? Na een paar uur wachten, vele verschillende versies van de regels van verschillende medewerkers verder, na onderhandelen en nagels bijten, springt Femke uit haar vel en scheldt de douanier de huid vol voor zijn oneerlijke regelgeving. Niels weet haar gelukkig tot rede te brengen en uiteindelijk geven we het op. We laten de camera achter en sluiten bij de rest van de groep aan in het hotel. We zijn al meteen met onze neus op de totaal onlogische bureaucratie van Ethiopië gedrukt. Femke vraagt zich hardop af hoe er in vredesnaam iets kan veranderen in dit land als iedereen zomaar blind de regels volgt zonder eerst zelf na te denken.

Dinsdag 11 augustus. De frustratie van de vorige dag zijn we snel weer vergeten als we op de Menelik school de Ethiopische deelnemers ontmoeten. We worden ontvangen met applaus en er worden meteen zoenen en knuffels uitgewisseld tussen de Nederlandse en Ethiopische jongeren. Wat een warm onthaal! Wat heerlijk om ze nu eindelijk allemaal bij elkaar te zien! Als we twintig blije gezichten zien weten we waar we meer dan een jaar zo hard voor hebben gewerkt. Teddy, onze Ethiopische collega, heet ons allemaal welkom en spreekt de wens uit dat ons project misschien wel zal leiden tot een Ethiopische LAKS. Grote woorden, maar we horen ze graag op dat moment. We krijgen een koffie-ceremonie aangeboden en wisselen eerste vragen uit. Tijdens de lunch liggen we dubbel om de gezichten die de Ethiopische jongeren trekken als ze de dropjes proberen die Roos voor ze heeft mee genomen. We wagen ons toch maar niet aan de hete groene pepers die wij op onze beurt krijgen aangeboden. De Ethiopiërs verslinden ze zoals wij dat juist weer met dropjes doen! ’s Middags rijden we door de stad en ontmoeten we Kebour, de directeur van onze partnerorganisatie, Initiative Africa. We bezoeken ook nog de oudste kerk van Addis.

Woensdag 12 augustus. De eerste workshop verloopt goed. We praten over onderwijskwaliteit en in groepjes kruipen de jongeren in de rol van de onderwijscommissie van de VN. Ze schrijven een advies aan president Obama om het onderwijs op arme zwarte scholen in Amerika te verbeteren. De eerste samenwerking bevalt prima en de Nederlandse en Ethiopische jongeren wisselen ideeën uit alsof ze nooit anders hebben gedaan. Femke is gerustgesteld: De Ethiopische jongeren blijken prima in staat om voor zich zelf na te denken! Er worden heel wat zinnige opmerkingen gemaakt tijdens de workshop en alle jongeren, Nederlands en Ethiopisch, laten zien dat ze slim en ambitieus zijn.

’s Middags bezoeken we de markt van Addis. De Ethiopische jongeren ontfermen zich allemaal over een Nederlandse jongere en arm in arm of hand in hand storten ze zich in het gewoel van de markt. Met verhitte gezichten drijven ze allemaal na anderhalf uur weer boven. Velen hebben een Ethiopische outfit aangeschaft. En we kunnen alvast verklappen dat Casper zijn moeder niet zal teleurstellen! Hij heeft Ethiopische kruiden ingeslagen. ’s Avonds tijdens het eten praten we over de eerste indrukken. De armoede op straat is zwaar te verteren en alle nieuwe indrukken kosten een hoop energie. De smerige w.c.’s zijn een verschrikking en de injera vinden sommigen heerlijk en laten anderen liever staan. Maar het eerste contact met de Ethiopiërs vindt iedereen super. De Ethiopische jongeren zijn heel beleefd, gastvrij en zorgzaam. Ze wijzen de weg, regelen de taxi, en houden bedelaars op een afstand. Ondanks dat ze soms moeilijk te verstaan zijn wordt er toch heel wat af gekletst. Ze willen steeds de tas dragen voor de meiden en de jongens worden ook gewoon omhelst of bij de hand gepakt. Die lichamelijkheid is wel even wennen, maar toch ook heel lief, vindt iedereen.

Donderdag 13 augustus. Vandaag beginnen we met een workshop over democratie en good governance. Bij binnenkomst oogsten Maxime en Carlijn grote bewondering omdat ze als echte Ethiopische dames in traditionele jurken naar school zijn gekomen!

We komen er in de workshop achter dat de meeste Ethiopische leerlingenraden democratisch verkozen worden en dat de leerlingenraden vaak heel populair zijn op school. We komen ook achter vreemde kanten van het Ethiopische onderwijs. In de klas zijn de ramen wit geschilderd omdat de leerlingen niet naar buiten mogen kijken. De sportlessen zijn vaak niet buiten op het veld, maar binnen in een lokaal, waar de leraar alleen de theoretische regels van atletiek uitlegt zonder dat de leerlingen in beweging komen! En van de leerlingenraad wordt verwacht dat zij leerlingen die zich niet goed gedragen op school, in de hand houden. Hiervoor hebben ze een speciale ‘discipline comissie’ die aan de schoolleiding voorstelt wat voor straf iemand moet krijgen. Lonneke worstelt met de schooldirecteur van de Menelik school die haar groepje moet begeleiden bij een socratisch gesprek over het ideale leerlingenstatuut. In plaats van zich inhoudelijk op de achtergrond te houden, bemoeit hij zich de hele tijd met wat de scholieren zeggen en geeft hij als eerste antwoord op alle vragen. Zulke autoritaire docenten zijn wij niet meer gewend in Nederland, maar Lonneke blijft beleefd en lucht pas haar hart als de meneer weer vertrokken is.’s Middags bezoeken we de ambassade, waarover we al schreven op de blog van Bridging the Gap.

Vrijdag 14 augustus. Goed nieuws: Niels heeft zijn camera weer terug! Na een aantal bezoekjes aan verschillende kantoren en het betalen van flink wat Birren is de camera opgehaald op het vliegveld. Het kastje en de muur kennen ze hier maar al te goed in Ethiopië…. Gelukkig is het goed afgelopen. Femke en Roos blijven achter in het hotel terwijl de rest van de groep zich op de Menelik school verder buigt over het ideale leerlingenstatuut. Roos is ziekjes maar houdt zich flink en laat zich niet kennen. We verheugen ons alweer op het gezamenlijke diner vanavond. Zou het net zo gezellig worden als gisteren? We kregen allemaal de slappe lach toen we Ethiopische en Nederlandse woorden in een treintje aan elkaar door gingen fluisteren. Samen lol maken is immers net zo belangrijk als alle leerzame ervaringen die we hier op doen!

Binnenkort meer over onze belevenissen. Wordt vervolgd……

Beste vrienden en kennissen,

Nog precies een week te gaan en dan vertrekken wij naar Ethiopië!

Op 10 Augustus om half twaalf ‘s middags vertrekken wij van Amsterdam om via Istanbul naar de hoofdstad van Ethiopië te vliegen: Addis Abeba.

We zijn inmiddels bijna klaar met alle voorbereidingen en hebben er super veel zin in.Onze deelnemers hebben workshops gevolgd bij ons, zodat ze weten wat ze ongeveer te wachten staat in Ethiopië en ze hebben filmpjes gemaakt over zichzelf om aan de Ethiopische scholieren te laten zien. Ze hebben zelfs al een voorproefje van de Ethiopische keuken gehad, met een Ethiopische lunch inclusief injera met pittige kip en spinazie.

Het klikt gelukkig goed binnen de groep, de scholieren zijn zelfs al een weekendje met elkaar op stap geweest om elkaar wat beter te leren kennen voor de reis. Vele kilometers verderop verlopen de voorbereidingen ook goed. Vervoer is geregeld, hotels zijn geboekt en het programma is rond. Naast de verschillende geplande workshops over scholiereninspraak gaan we op bezoek bij een aantal community-projecten, bij de Nederlandse ambassade en bij de universiteit van Jimma.  Teddy, onze Ethiopische collega stuurt ons af en toe Ethiopische liedjes via de mail om alvast in de stemming te komen.

Financieel staan we er gelukkig ook goed voor, mede dankzij jullie steun! Het is ons gelukt om onze begroting precies rond te krijgen, met behulp van verschillende kleine donaties en van enkele grote donaties: Het Europees Platform, Stichting de Vondelbrug en BAM Utiliteitsbouw hebben ons gesteund, naast de subsidie van Xplore die we al gekregen hadden.

Natuurlijk willen we jullie op de hoogte houden als we straks op reis zijn, want de echte spannende verhalen moeten nog komen! We hebben blogruimte aangeboden gekregen van Bridging the Gap, een project van de Humanistische Omroep dat speciaal bedoeld is voor jonge mensen die iets doen in de ontwikkelingssamenwerking. Via het web-adres:

http://weblogs.hollanddoc.nl/bridgingthegap/

kunnen jullie straks regelmatig een update van ons lezen. De eerste post om ons project te introduceren staat er al op!

Ook zullen we onze eigen website regelmatig bijhouden voor wat meer persoonlijke verhalen.

We willen jullie allemaal hartelijk bedanken voor jullie steun en interesse. Als jullie nog suggesties of reacties voor ons hebben, laat het ons dan vooral weten. We hopen jullie allemaal in september weer in goede gezondheid terug te zien, en een hoop mooie belevenissen rijker!

Hartelijke groeten,

Niels, Hazel en Femke.

Here a map of Ethiopia, to check the route we will take. All three cities are one day away from each other and take approximately 9 hours to drive from or to. Only the route from Awassa to Jimma is virtually impossible to drive with a mini-van.